Projekt "V Konkurs "Współczesna Karpacka Rzeźby Ludowa w Kamieniu"
Muzeum Ziemi Sądeckiej jest organizatorem V Konkurs "Współczesna Karpacka Rzeźby Ludowa w Kamieniu", realizowanego ze środków pozostających w dyspozycji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu "Kultura ludowa i tradycyjna 2026".
Budżet zadania - 72 056 zł
Wysokość dofinansowania z MKiDN - 50 000 zł
„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury”
Budżet zadania - 72 056 zł
Wysokość dofinansowania z MKiDN - 50 000 zł
„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury”
Ogólna koncepcja realizacji zadania
Koncepcja Konkursu Karpackiej Rzeźby Ludowej w Kamieniu zrodziła się w 2002 r. w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu /obecna nazwa : Muzeum Ziemi Sądeckiej Konkurs realizowany jest nieprzerwanie w cyklu 6-letnim, kolejne edycje odbyły się w 2008, 20014 i 2020 roku. Muzeum sądeckie posiada największą w Polsce kolekcję współczesnej rzeźby ludowej Karpat Polskich, liczącą ponad 1200 eksponatów. W kolekcji dominuje zdecydowanie rzeźba w drewnie. Kolekcja powstała głównie w latach 70. i 80 XX w. w wyniku zakupów po
organizowanych wtedy przez muzeum czterech Konkursach Rzeźby Ludowej Karpat Polskich /kuratorzy :Antoni Kroh, Zbigniew Wolanin/. Wśród kilkuset uczestników konkursów, znaleźli się też pojedynczy autorzy pracujący w kamieniu. Muzeum Ziemi Sądeckiej, obserwując szybkie zanikanie tej dziedziny sztuki ludowej w Karpatach, postanowiło, poprzez organizację konkursu tylko dla twórców rzeźbiących w kamieniu, podjąć próbę podtrzymania tej zanikającej tradycji i umiejętności. Inicjatywa muzeum jest w ogóle jedynym tego rodzaju działaniem w skali kraju. /Jednorazową, podobną próbę, jednak o bardzo ograniczonym, wyłącznie lokalnym zasięgu, podjęło na początku lat 80. Muzeum Miejskie w Żywcu /. W wyniku tej pracy, w czterech dotąd przeprowadzonych konkursach wzięło udział w sumie 127 rzeźbiarzy, którzy wykonali 334 prace konkursowe. Muzeum Ziemi Sądeckiej /dawna nazwa: Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu/, równolegle z organizacją konkursów, buduje systematycznie drogą zakupów pokonkursowych kolekcję współczesnej karpackiej rzeźby ludowej w kamieniu /aktualnie liczy ona 80 prac/, oraz tworzy archiwum obejmujące wywiady etnograficzne z twórcami, dokumentację fotograficzną i filmową ich warsztatów, i ich pracy. Cześć prac jest stale prezentowana na ekspozycji stałej w osobnej sali w Galerii Karpackiej w Miasteczku Galicyjskim /oddział sąsiadujący i uzupełniający się merytorycznie z sądeckim skansenem/, oraz na ekspozycji plenerowej w parku etnograficznym, w formie krzyży i figur przydrożnych. Część prac trafiła do zbiorów różnych innych muzeów.
Do udziału w konkursie zostaną zaproszeni imiennie wszyscy żyjący uczestnicy dotychczasowych czterech konkursów /2002,2008,2014 2020/, oraz inni rzeźbiarze wskazani organizatorom przez regionalne muzea i ośrodki kultury, także z przygranicznych regionów Karpat na terenie Słowacji /w II, w III i IV konkursie uczestniczyli pojedynczy rzeźbiarze ze Słowacji/.
W wystawie pokonkursowej możliwy jest także udział, w charakterze gości, rzeźbiarzy ludowych z Karpat na terenie Ukrainy /pod warunkiem, że dadzą radę sami dostarczyć swoje prace na wystawę/.
Koncepcja Konkursu Karpackiej Rzeźby Ludowej w Kamieniu zrodziła się w 2002 r. w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu /obecna nazwa : Muzeum Ziemi Sądeckiej Konkurs realizowany jest nieprzerwanie w cyklu 6-letnim, kolejne edycje odbyły się w 2008, 20014 i 2020 roku. Muzeum sądeckie posiada największą w Polsce kolekcję współczesnej rzeźby ludowej Karpat Polskich, liczącą ponad 1200 eksponatów. W kolekcji dominuje zdecydowanie rzeźba w drewnie. Kolekcja powstała głównie w latach 70. i 80 XX w. w wyniku zakupów po
organizowanych wtedy przez muzeum czterech Konkursach Rzeźby Ludowej Karpat Polskich /kuratorzy :Antoni Kroh, Zbigniew Wolanin/. Wśród kilkuset uczestników konkursów, znaleźli się też pojedynczy autorzy pracujący w kamieniu. Muzeum Ziemi Sądeckiej, obserwując szybkie zanikanie tej dziedziny sztuki ludowej w Karpatach, postanowiło, poprzez organizację konkursu tylko dla twórców rzeźbiących w kamieniu, podjąć próbę podtrzymania tej zanikającej tradycji i umiejętności. Inicjatywa muzeum jest w ogóle jedynym tego rodzaju działaniem w skali kraju. /Jednorazową, podobną próbę, jednak o bardzo ograniczonym, wyłącznie lokalnym zasięgu, podjęło na początku lat 80. Muzeum Miejskie w Żywcu /. W wyniku tej pracy, w czterech dotąd przeprowadzonych konkursach wzięło udział w sumie 127 rzeźbiarzy, którzy wykonali 334 prace konkursowe. Muzeum Ziemi Sądeckiej /dawna nazwa: Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu/, równolegle z organizacją konkursów, buduje systematycznie drogą zakupów pokonkursowych kolekcję współczesnej karpackiej rzeźby ludowej w kamieniu /aktualnie liczy ona 80 prac/, oraz tworzy archiwum obejmujące wywiady etnograficzne z twórcami, dokumentację fotograficzną i filmową ich warsztatów, i ich pracy. Cześć prac jest stale prezentowana na ekspozycji stałej w osobnej sali w Galerii Karpackiej w Miasteczku Galicyjskim /oddział sąsiadujący i uzupełniający się merytorycznie z sądeckim skansenem/, oraz na ekspozycji plenerowej w parku etnograficznym, w formie krzyży i figur przydrożnych. Część prac trafiła do zbiorów różnych innych muzeów.
Do udziału w konkursie zostaną zaproszeni imiennie wszyscy żyjący uczestnicy dotychczasowych czterech konkursów /2002,2008,2014 2020/, oraz inni rzeźbiarze wskazani organizatorom przez regionalne muzea i ośrodki kultury, także z przygranicznych regionów Karpat na terenie Słowacji /w II, w III i IV konkursie uczestniczyli pojedynczy rzeźbiarze ze Słowacji/.
W wystawie pokonkursowej możliwy jest także udział, w charakterze gości, rzeźbiarzy ludowych z Karpat na terenie Ukrainy /pod warunkiem, że dadzą radę sami dostarczyć swoje prace na wystawę/.
Konkurs to jedyne tego typu działanie w Karpatach. Pełni ważną rolę integrującą dla nielicznej grupy rzeźbiarzy w kamieniu. W przeciwieństwie do chociażby artystów rzeźbiących w drewnie, którzy mają wiele okazji do wystawiania i sprzedaży swoich prac, dla ludowych „kamieniarzy”, konkurs jest praktycznie jedyną szansą zaprezentowania swoich dzieł na szerszym forum. Jest nie tylko okazją artystycznej konfrontacji ale i osobistego poznania się i wymiany doświadczeń pomiędzy ludźmi uprawiającymi tą tyleż trudną co szlachetną dziedzinę sztuki ludowej, która w ostatnich latach niestety niemal całkowicie zanika.
Znaczenie konkursu dla ochrony i zachowania dziedzictwa kultury ludowej Karpat znalazło odzwierciedlenie w sugestii jury, wyrażonej w protokole, aby konkurs, jako niezwykle cenna inicjatywa z punktu widzenia ochrony karpackiego dziedzictwa kulturowego stał się imprezą cykliczną. O tym, że konkurs pełni ważną rolę jako zadanie z zakresu animacji kultury, świadczy m.in. wzrost liczby uczestników w kolejnych jego edycjach, od 20 uczestników w I konkursie, w 2002 r. którzy wykonali 52 prace, do 40 rzeźbiarzy, którzy wzięli udział w IV konkursie w 2020 r. i przedstawili 92 prace.
W kontekście zachowania dziedzictwa kultury ludowej Karpat, bardzo ważne znaczenie ma także budowanie przez Muzeum Ziemi Sądeckiej kolekcji karpackiej rzeźby ludowej w kamieniu i jej prezentacja na stałej wystawie w Miasteczku Galicyjskim, a także archiwum związanego z tą dziedziną sztuki i rzemiosła ludowego.
Znaczenie konkursu dla ochrony i zachowania dziedzictwa kultury ludowej Karpat znalazło odzwierciedlenie w sugestii jury, wyrażonej w protokole, aby konkurs, jako niezwykle cenna inicjatywa z punktu widzenia ochrony karpackiego dziedzictwa kulturowego stał się imprezą cykliczną. O tym, że konkurs pełni ważną rolę jako zadanie z zakresu animacji kultury, świadczy m.in. wzrost liczby uczestników w kolejnych jego edycjach, od 20 uczestników w I konkursie, w 2002 r. którzy wykonali 52 prace, do 40 rzeźbiarzy, którzy wzięli udział w IV konkursie w 2020 r. i przedstawili 92 prace.
W kontekście zachowania dziedzictwa kultury ludowej Karpat, bardzo ważne znaczenie ma także budowanie przez Muzeum Ziemi Sądeckiej kolekcji karpackiej rzeźby ludowej w kamieniu i jej prezentacja na stałej wystawie w Miasteczku Galicyjskim, a także archiwum związanego z tą dziedziną sztuki i rzemiosła ludowego.
Zorganizowane zostaną trzy czasowe wystawy pokonkursowe: wystawa główna w skansenie w Nowym Sączu, jej wernisaż jest częścią uroczystości ogłoszenia wyników konkursu - w zabytkowej szopie kieratowej przystosowanej do urządzania w niej wystaw czasowych.
W następnej kolejności, jesienią 2026 r., rzeźby konkursowe pokazane zostaną na wystawach w Galerii Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej i w Muzeum Miejskim w Żywcu.
Oprócz działań ściśle merytorycznych związanych z organizacją V konkursu, muzeum zrealizuje dodatkowo etnograficzny film dokumentalny o całym projekcie podtrzymywania ludowego kamieniarstwa w Karpatach poprzez organizację konkursów, które zaczęło się w 2002r.,od organizacji I konkursu.
Przeprowadzony zostanie warsztat edukacyjny w skansenie w Nowym Sączu, prowadzony przez twórcę - uczestnika konkursu, w trakcie trwania wystawy pokonkursowej, oraz jeden warsztat terenowy - w Nowicy na Łemkowszczyźnie, w pobliżu historycznego centrum ludowego łemkowskiego kamieniarstwa w Bartnem i w Bodkach. Poprowadzi go Szymon Modrzejewski, mieszkaniec Nowicy, lider Stowarzyszenia "Magurycz Grupa Kamieniarzy" z Nowicy, które od wielu lat zajmuje się, także w formie warsztatów z młodzieżą, renowacją ludowej kamieniarki na zabytkowych łemkowskich cmentarzach w Beskidzie Niskim, a także na Dolnym Śląsku i na Ukrainie. Przewidziano minimum 30 uczestników warsztatów.
W następnej kolejności, jesienią 2026 r., rzeźby konkursowe pokazane zostaną na wystawach w Galerii Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej i w Muzeum Miejskim w Żywcu.
Oprócz działań ściśle merytorycznych związanych z organizacją V konkursu, muzeum zrealizuje dodatkowo etnograficzny film dokumentalny o całym projekcie podtrzymywania ludowego kamieniarstwa w Karpatach poprzez organizację konkursów, które zaczęło się w 2002r.,od organizacji I konkursu.
Przeprowadzony zostanie warsztat edukacyjny w skansenie w Nowym Sączu, prowadzony przez twórcę - uczestnika konkursu, w trakcie trwania wystawy pokonkursowej, oraz jeden warsztat terenowy - w Nowicy na Łemkowszczyźnie, w pobliżu historycznego centrum ludowego łemkowskiego kamieniarstwa w Bartnem i w Bodkach. Poprowadzi go Szymon Modrzejewski, mieszkaniec Nowicy, lider Stowarzyszenia "Magurycz Grupa Kamieniarzy" z Nowicy, które od wielu lat zajmuje się, także w formie warsztatów z młodzieżą, renowacją ludowej kamieniarki na zabytkowych łemkowskich cmentarzach w Beskidzie Niskim, a także na Dolnym Śląsku i na Ukrainie. Przewidziano minimum 30 uczestników warsztatów.