wystawa
Wystawa "150-lecie kolei w Nowym Sączu. 1876 - 2026"
W 2026 r. przypada 150. rocznica uruchomienia Kolei Tarnowsko-Leluchowskiej oraz rozpoczęcia regularnego ruchu pociągów w Nowym Sączu. Jubileusz ten stanowi wyjątkową okazję do przypomnienia historii jednego z najważniejszych przedsięwzięć infrastrukturalnych w dziejach Sądecczyzny, które na trwałe zmieniło oblicze regionu i wpłynęło na jego rozwój komunikacyjny, gospodarczy i społeczny. Z tej okazji Muzeum Ziemi Sądeckiej, we współpracy z Polskim Towarzystwem Historycznym w Nowym Sączu, przygotowało wystawę poświęconą historii kolei na Sądecczyźnie. Ekspozycja przybliża okoliczności powstania Kolei Tarnowsko-Leluchowskiej, kolejne etapy jej budowy oraz znaczenie linii kolejowej dla Nowego Sącza i całego regionu.
Istotną część wystawy stanowią plansze przygotowane przez mgr. inż. Leszka Zakrzewskiego, prezesa Zarządu Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego w Nowym Sączu, znanego badacza i popularyzatora historii kolejnictwa. Ich uzupełnieniem są archiwalia ze zbiorów Muzeum Ziemi Sądeckiej, które pozwalają spojrzeć na rozwój kolei przez pryzmat zachowanych dokumentów i materialnych świadectw przeszłości.
Na wystawie zaprezentowane zostaną również wyjątkowe obiekty wypożyczone z Izby Tradycji Kolejarzy Węzła Nowosądeckiego, pozostającej pod opieką Nowosądeckiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei, oraz ze zbiorów prywatnego Muzeum Stacja Czernichów Główny. Dokumenty, fotografie, pamiątki, urządzenia kolejowe i zabytkowe obiekty techniczne tworzą wielowątkową opowieść o historii kolei – zarówno o jej znaczeniu dla rozwoju regionu, jak i o codziennej pracy ludzi związanych z kolejnictwem.
Zadanie realizowane jest w ramach projektu programu strategicznego Województwa Małopolskiego „Małopolska 2030” pn. MUZEA DOMOWE.
Na wystawie zaprezentowane zostaną również wyjątkowe obiekty wypożyczone z Izby Tradycji Kolejarzy Węzła Nowosądeckiego, pozostającej pod opieką Nowosądeckiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei, oraz ze zbiorów prywatnego Muzeum Stacja Czernichów Główny. Dokumenty, fotografie, pamiątki, urządzenia kolejowe i zabytkowe obiekty techniczne tworzą wielowątkową opowieść o historii kolei – zarówno o jej znaczeniu dla rozwoju regionu, jak i o codziennej pracy ludzi związanych z kolejnictwem.
Zadanie realizowane jest w ramach projektu programu strategicznego Województwa Małopolskiego „Małopolska 2030” pn. MUZEA DOMOWE.
Model parowozu osobowego niemieckiej serii P4², produkowanego w latach 1898-1910, używanego w PKP do prowadzenia pociągów pasażerskich oznaczony polskim numerem dla parowozów: Od 2, XX w. Ze zbiorów Nowosądeckiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei.
Mgr inż. Leszek Zakrzewski – historyk, publicysta i działacz społeczny, od 2004 r. prezes Zarządu Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego w Nowym Sączu. Absolwent Politechniki Krakowskiej na kierunku „Pojazdy szynowe”. Jego zainteresowania badawcze obejmują przede wszystkim historię kolejnictwa, dzieje Nowego Sącza i Sądecczyzny, historię wojskowości, ruchów niepodległościowych oraz biografistykę. Jest autorem ponad 150 artykułów historycznych, biogramów i opracowań publikowanych m.in. na łamach „Rocznika Sądeckiego”, „Almanachu Sądeckiego”, „Almanachu Muszyny”, „Kolei Małych i Dużych” oraz „Świata Kolei”. Jest autorem i współautorem publikacji poświęconych historii kolei w Nowym Sączu i na Sądecczyźnie, m.in. „Kalendarium kolei w Nowym Sączu”. W 2024 r. ukazał się jego „Przewodnik sentymentalny po linii kolejowej nr 104 Chabówka–Nowy Sącz”. Jest także autorem trzytomowej publikacji „Dzieje kolei w regionie sądeckim do 1918 r.”, powstającej z okazji 150. rocznicy uruchomienia Kolei Tarnowsko-Leluchowskiej. Od wielu lat angażuje się w popularyzację historii regionalnej i ochronę pamięci o przeszłości. Przez wiele lat związany był z pracami komitetów redakcyjnych „Almanachu Sądeckiego” i „Rocznika Sądeckiego”.
Komposter kolejowy służący do wytłaczania daty sprzedania na kartonikowych biletach kolejowych używany na kolei od XIX w. do lat 90-tych XX w. Ze zbiorów Stacji Muzeum Czernichów Główny.
Nowosądeckie Stowarzyszenie Miłośników Kolei działa od 2009 r. i skupia osoby zainteresowane historią kolejnictwa, techniką, modelarstwem, fotografią i podróżami. Jego działalność koncentruje się na ochronie i popularyzacji dziedzictwa kolejowego oraz żywej prezentacji zabytków techniki. Stowarzyszenie organizuje wydarzenia kolejowe, m.in. Dni Techniki Kolejowej, obchody Dnia Kolejarza i pokazy makiet. Najbardziej znanym przedsięwzięciem są Małopolskie Szlaki Turystyki Kolejowej – przejazdy pociągami retro, organizowane od kilkunastu lat we współpracy ze Skansenem Taboru Kolejowego w Chabówce. Od 2010 r. stowarzyszenie sprawuje opiekę nad Izbą Tradycji Kolejarzy Węzła Nowosądeckiego na dworcu PKP w Nowym Sączu. Ekspozycja, utworzona w 2006 r. z okazji 130-lecia kolei w Nowym Sączu, prezentuje zabytkowe urządzenia, książki, bilety, tablice i znaki kolejowe, przypominając o historii nowosądeckiego węzła kolejowego i pracy kolejarskich pokoleń.
Ręczna centrala telefoniczna używana w PKP w XX w. Ze zbiorów Leszka Zakrzewskiego.
Stacja Muzeum Czernichów Główny to prywatna kolekcja stworzona przez pasjonata kolejnictwa Roberta Stefaniuka. Jej powstanie jest efektem wieloletniej pracy na rzecz ratowania zabytkowego taboru oraz dawnych urządzeń i elementów infrastruktury kolejowej przed degradacją i bezpowrotnym zniszczeniem. Zgromadzona kolekcja pozwala poznać historię kolei wąskotorowej i przemysłowej w Polsce, sięgającą początków XX w. Wśród zbiorów znajdują się lokomotywy spalinowe, zabytkowe wagony oraz elementy dawnej infrastruktury kolejowej, m.in. semafory kształtowe, tarcze ostrzegawcze i manewrowe, żuraw wodny oraz koła parowozowe. W kolekcji znajdują się m.in. lokomotywy Gmeinder, 2WLs50, WLs40, Gls30, Ls40, Lyd2 i Lyd1, a także zabytkowy wagon pocztowo-bagażowy z początku XX w. Na uwagę zasługuje również lokomotywa WLS 85 – rzadko zachowany przykład tego typu pojazdu.