Wystawa "Anna Czartoryska (1887-1980)"

W latach 1906-1912 studiowała malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. Swoją edukację artystyczną uzupełniała jako wolny słuchacz na Akademii Sztuk Pięknych w Mediolanie w latach 1912-1914. Jak wspominała, jej profesorowie odnosili się z uznaniem do bogactwa polskiego folkloru, który starała się przekazywać w swojej twórczości. Wyszła za mąż za Stefana Czartoryskiego, lekarza zasłużonego w Powstaniu Warszawskim, który zginął w 1944 roku w obozie koncentracyjnym Stutthof. Do końca życia pozostała wdową.

Podczas II wojny światowej aktywnie uczestniczyła w kampanii wrześniowej, a następnie wstąpiła do Armii Krajowej pod pseudonimem „Hanka”. Była więziona na Pawiaku oraz na Mokotowie. W czasie wojny niosła pomoc Żydom przebywającym w getcie, dostarczając im żywność i odzież. Część z nich ukrywała w gospodarstwie swojego brata w Mariampolu pod Żyrardowem oraz w Grodzisku Mazowieckim. Za działalność na rzecz walki o niepodległość została uhonorowana wieloma odznaczeniami. Była współzałożycielką Mazowieckiego Związku Miłośników Sztuki w Grodzisku Mazowieckim.

Na początku lat 50. XX w. przeniosła się do Krynicy-Zdroju, gdzie początkowo mieszkała i tworzyła w willach „Nasz Dom” oraz „Urszula”. Następnie zamieszkała w willi „Romanówka” przy ówczesnej ul. Bieruta (obecnie ul. Piłsudskiego), w której prowadziła skromną galerię malarstwa. Budynek ten został później translokowany, a obecnie mieści się w nim Muzeum Nikifora, gdzie właśnie prezentujemy jej prace - historia w ten sposób zatoczyła symboliczne koło.

Pomimo wykształcenia artystycznego oraz licznych podróży zagranicznych jej twórczość cechowało realistyczne podejście do podejmowanych tematów. Z szacunkiem odnosiła się do nowinek ze świata sztuki, jednak pozostała wierna klasycznym formom utrwalania otaczającej ją rzeczywistości. Była artystką niezwykle płodną - malowała intensywnie, co przekładało się na zróżnicowany poziom artystyczny jej prac. Pytana o artystyczne credo, odpowiadała: Tworzyć szczerze, a jednocześnie z sercem - fascynuje mnie świat, przyroda, a zwłaszcza człowiek jako taki. Kocham ten świat i jego wszelakie piękno.

Głównymi tematami jej twórczości były portrety ludzi, pejzaże, stroje oraz tańce poszczególnych regionów Polski. Zajmowała się malarstwem pejzażowym i historycznym, tworzyła również martwe natury, kompozycje kwiatowe. Pracowała w technikach olejnej, akwarelowej oraz pastelowej. Dużym zainteresowaniem cieszyła się jej sztuka użytkowa w postaci makat z motywami kwiatowymi, najczęściej czerwonych maków, słoneczników, niezapominajek oraz tulipanów. Artystka poświęcała się również malarstwu religijnemu. Jej prace cieszyły się dużą popularnością wśród turystów z kraju i zagranicy, przybywających na wypoczynek i leczenie do Krynicy.

Serdeczne podziękowania kierujemy na ręce Pana Andrzeja Długosza, kustosza Muzeum Regionalnego im. Seweryna Udzieli w Starym Sączu, za użyczenie kolekcji prac Anny Czartoryskiej oraz udostępnienie materiałów archiwalnych dotyczących Artystki.