filie
Rzeźba - zwisająca głowa Chrystusa w koronie cierniowej

Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu oraz Galeria Antoniego Rząsy zapraszają na wystawę „Antoni Rząsa. Rzeźba”, poświęconą twórczości artysty i nauczyciela związanego z zakopiańskim Liceum Technik Plastycznych. Pokazujemy 24 prace tego wyjątkowego artysty, a także fotografie wiejskiego krajobrazu autorstwa jego żony Haliny. Antoniemu Rząsie jest poświęcony również film, który prezentujemy podczas wystawy.

 

 

 

 

 

Wystawa czynna od 3 lipca do 3 października 2021 r.
Dom Gotycki
ul. Lwowska 3
Nowy Sącz

 

 

Mężczyzna rzeźbi w leżącej kłodzie drewnaAntoni Rząsa urodził się we wsi Futoma, na Rzeszowszczyźnie. Było to miejsce, gdzie obok siebie żyli katolicy, grekokatolicy, prawosławni i żydzi. Dla Rząsy pierwszymi galeriami – miejscami, w których spotkał się ze sztuką były kościoły, cerkwie, przydrożne kapliczki. Rzeźby i obrazy z ołtarzy czy ikonostasów kształtowały jego wyobraźnię. Później jako dojrzały twórca, posłuży się tematami religijnymi, by wyrażać uniwersalne prawdy o kondycji człowieka. Wystawa w Domu Gotyckim i zestawienie prac Rząsy ze znajdującymi się tu zbiorami jest próbą odpowiedzi na pytanie o korzenie twórczości artysty, dialogiem między dziełami artystów różnych epok oraz spotkaniem z transcendentalną definicją człowieczeństwa.
/Magda Ciszewska-Rząsa i Marcin Rząsa/

 

 

 

 

Drewniana figura Chrystusa stojącego z rękami związanymi z tyłu Rzeźba w drewnie. Postać z rozłożonymi rękoma, przed nią karmiąca kobieta.

Przykładowe prace Antoniego Rząsy – fot. Magda Ciszewska-Rząsa

Zdjęcie powyżej – Antoni Rząsa przy pracy – fot. Halina Rząsa

Zdjęcie w nagłówku – fragment ekspozycji Galerii Antoniego Rząsy w Zakopanem – fot. Jacek Kurzeja

Antoni Rząsa urodził się 26 lutego 1919 roku w niewielkiej wsi Futoma, położonej na południowy-wschód od Rzeszowa. Tam dorastał, otoczony naturą, na styku dwóch kultur: rzymskokatolickiej i greckokatolickiej. Jako dziecko wykazywał duże zdolności artystyczne. Swoje pierwsze, proste rzeźby stworzył mając 6 lat. Dzięki nauczycielowi, który dostrzegł jego talent, Antoni Rząsa otrzymał stypendium i wyjechał do Zakopanego. Rozpoczął naukę w Szkole Przemysłu Drzewnego, gdzie początkującym pedagogiem był wówczas rzeźbiarz Antoni Kenar, jego późniejszy mentor i przewodnik artystyczny. W szkole spędził zaledwie rok, ponieważ wybuchła II wojna. Trzy lata po jej zakończeniu, w 1948 roku, powrócił do Zakopanego wbrew woli ojca, aby kontynuować naukę. Po maturze w Liceum Technik Plastycznych podjął, za namową Kenara, pracę w tej placówce jako nauczyciel rzeźby. W 1965 roku artysta poślubił Halinę Vogel, w tym samym roku przyszedł także na świat syn Marcin. Antoni Rząsa zmarł 26 stycznia 1980 roku w Zakopanem, gdzie został pochowany na cmentarzu na Pęksowym Brzyzku. Sztuka Rząsy, jako świadomego artysty, rodziła się w latach 50. XX wieku, pod okiem Antoniego Kenara. Artysta pragnął odnaleźć swój indywidualny język plastyczny, który pozwoliłby mu wyrażać to, co osobiste i wewnętrzne. Przełomowym wydarzeniem w życiu Antoniego Rząsy była ciężka choroba Kenara, wobec której pozostawał zupełnie bezradny. Pod wpływem tego doświadczenia stworzył serię niewielkich krzyży, w których ukazał cierpienie nie tyle samego Jezusa, co człowieka w ogóle. Śmierć bliskiej osoby, paradoksalnie, pozwoliła w pełni narodzić się Rząsie jako twórcy. Od tamtej pory tworzył rzeźby niemal zawsze wybierając tematy religijne. Ulubionym materiałem artysty było drewno, które traktował z wielkim szacunkiem. Najczęściej obrabiał je siekierką, w czym doszedł do mistrzowskiej wprawy. Rzadziej używał dłuta. Rzeźby Antoniego Rząsy zawierają w sobie bardzo głęboką myśl humanistyczną, której artysta nadał niezwykłą, wręcz unikatową formę. Jego syntetyczne prace, często ekspresyjne, niepozbawione deformacji i skrótów, są bardzo silnym nośnikiem emocji. Rząsa, jako człowiek głęboko religijny i wrażliwy, odważył się świadomie sięgnąć po ikonografię chrześcijańską, nadając jej wymiar na wskroś ludzki, uniwersalny. Jego rozmaite wersje ukrzyżowań i piet, będące w tradycji symbolami bólu i cierpienia, traktował jako punkt wyjścia do snucia przejmujących opowieści o ludzkich doświadczeniach i życiu.

/Justyna Stasiek-Harabin/

 

Wszystkie prezentowane na wystawie rzeźby pochodzą ze zbiorów Galerii Antoniego Rząsy w Zakopanem.

 

W kasie Domu Gotyckiego można nabyć dwie publikacje:
„Dłutem. Piórem. Rząsą” /55 zł/
oraz „Antoni Rząsa. Prace” /85 zł/.

Dwie książki leżące na sobie