filie

Muzeum Młynarstwa, Techniki i Rzemiosła Wiejskiego im. Józefa Winiarskiego

Kontakt: 788 175 741, Facebook: Osada Młyńska Roztoka-Brzeziny 105

Osada młyńska Józefa Winiarskiego z budynkiem młyna wodnego przebudowanego na młyn elektryczny. We młynie zachowany jest sprzęt młynarski. Ekspozycję uzupełniają fotografie i dokumenty odnoszące się do historii osady, osoby i rodziny młynarza, prezentowane w jego rodzinnym domu. Osada jest miejscem, w którym, w autentycznym usytuowaniu od blisko 100 lat, zachowały się wszystkie elementy zabudowy wraz z wyposażeniem, a przede wszystkim warsztat pracy wiejskiego młynarza: młyn i tartak. Osada ma też walory etnograficzne, ukazując charakterystyczne cechy dawnego budownictwa i rzemiosła oraz styl codziennego życia wiejskiego i jest wpisana do ewidencji obiektów zabytkowych.

Budynek młyna – Wybudowany został ok. 1930 roku, na powierzchni 8 x 5 m, jako parterowy, podpiwniczony kamienną piwnicą, kryty cementową dachówką. Do budowy młyna Nowak (imię nieznane) z miejscowości Podole Górowa użył belek z XIX-wiecznego spichlerza, przeniesionego z tej samej miejscowości. Belki te łączył kołkami. Młyn został przebudowany i unowocześniony w 1957 roku. Nadbudowano piętro, wprowadzono napęd elektryczny, a Józef Trojanowski z Rożnowa zainstalował nowe urządzenia. Dostawiono też budynek tartaku.

 

Osada młyńska w Roztoce-Brzezinach. Fot. lat 50. XX wieku)

Sprzęt młynarski: Wyposażenie urządzenia młyna wodnego stanowiło: koło wodne zewnętrzne, koło palcowe/zębate wewnętrzne, cewia, pędnia, koła pasowe, mlewniki kamienne, odsiewacz. Obecne urządzenia młyna elektrycznego to: mlewnik walcowy, drewniany system elewatorów, rur spustowych wraz z odsiewaczem graniastym. System pędni umiejscowiony w piwnicy zachował się do dzisiaj. Prawdopodobnie wyposażenie z końca lat 50. XX wieku zakupiono w Bochni po likwidacji tamtejszego młyna.

Sprzęt gospodarstwa domowego i narzędzia: naczynia, narzędzia pszczelarskie, stolarskie, dekarskie, rymarskie, gospodarstwa rolnego, meble, ubrania, buty.

Fotografie i dokumenty: dotyczą osady młyńskiej, młynarza i jego rodziny.

Do najcenniejszych eksponatów należą: mlewnik walcowy o szerokości 50 cm, wyprodukowany w 1920 roku przez firmę „Ganz Danubius” z Budapesztu oraz drewniany system przesiewania wraz z odsiewaczem graniastym.

 

Zarys historii kolekcji i perspektywy rozwoju:
Przez blisko dwie dekady od śmierci młynarza, do pierwszego dziesięciolecia XXI wieku, dawna osada młyńska w Roztoce-Brzezinach była miejscem opuszczonym i nieużytkowanym. W 2008 roku wnuk młynarza, Michał Winiarski, postanowił zamieszkać na stałe w tym miejscu i uratować niszczejące zabudowania. Na terenie osady młynarza w 2016 roku utworzone zostało muzeum rejestrowane (w organizacji). Obecnie część naziemna młyna z wyposażeniem jest w dobrym stanie, ale kamienna piwnica z systemem pędni nadal wymaga remontu. Remont części podziemnej zaplanowany jest na wiosnę 2018 roku. Właściciel udostępnia obiekt po wcześniejszym umówieniu się, organizuje też tzw. dni otwarte, kiedy zwiedzaniu osady towarzyszą pokazy, kiermasze i degustacje.

Informacja sporządzona na podstawie danych uzyskanych od opiekuna kolekcji – Michała Winiarskiego, wnuka młynarza.