filie

17 września 1980 roku to jedna z najważniejszych dat w najnowszej historii Polski. W Gdańsku odbył się wtedy zjazd przedstawicieli Międzyzakładowych Komitetów Założycielskich, podczas którego powołano  Niezależny Samorządny Związek Zawodowy. Karol Modzelewski, reprezentant dolnośląskiego MKZ, zaproponował, aby nazwać go Solidarność. Tak zaczęła się historia ruchu, który poprowadził Polskę do wolności. W 40. rocznicę wydarzeń września 80. proponujemy Państwu wystawę zatytułowaną „Ku wolności. NSZZ Solidarność. Ruch obywatelski”.

Marszałek Województwa Małopolskiego Witold Kozłowski oraz dyrektor Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu i przewodniczący NSZZ Solidarność w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu  zapraszają na uroczyste otwarcie wystawy.

16 października 2020 r.
Miasteczko Galicyjskie

Nowy Sącz
ul. Lwowska 226

Wystawa czynna do 31 grudnia 2020 r.

Wystawę przygotowali pracownicy muzeum: Beata Wierzbicka i Piotr Mikołajczyk – historycy oraz konserwator zabytków Lidia Walczyk i grafik Michał Załuski.

Powstanie w 1980 r. „Solidarności”, masowego ruchu społecznego o skali ogólnonarodowej, było reakcją na funkcjonowanie w Polsce od ponad 30 lat systemu społeczno-gospodarczego niezdolnego do zaspokojenia podstawowych aspiracji społecznych zarówno w sferze materialnej, jak ideowej. Bezpośrednią przyczyną utworzenia „Solidarności” były strajki robotnicze podjęte w odpowiedzi na podwyżkę cen żywności ogłoszoną przez ekipę Edwarda Gierka 1 lipca 1980 r. Protesty robotnicze, jakie miały wówczas miejsce objęły wiele zakładów pracy w Warszawie, Ursusie, Sanoku, Tczewie, Rzeszowie, Poznaniu, Grudziądzu, Żyrardowie, Świdniku, przede wszystkim zaś w Lublinie, gdzie z udziałem kolejarzy przybrały charakter strajku powszechnego. Pomimo podwyżek płac w przedsiębiorstwach, które dotąd nie strajkowały – zasięg i rozmiar protestów rosły, świadcząc o tym, że korzenie oporu są głębsze.

14 sierpnia zastrajkowała Stocznia Gdańska, żądając przywrócenia do pracy usuniętych za dotychczasową działalność Annę Walentynowicz i Lecha Wałęsę. Nazajutrz strajki na Wybrzeżu rozszerzyły się na inne zakłady. 17 sierpnia Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Gdańsku sformułował 21 postulatów, z których pierwszy i najważniejszy dotyczył zgody na powołanie niezależnych od władzy państwowej wolnych związków zawodowych. Podobna sytuacja miała miejsce w Szczecinie, gdzie tamtejszy MKS przedstawił 36 postulatów, w tym wiele identycznych jak w Trójmieście.

Katastrofalna sytuacja zmusiła ekipę rządzącą do rozmów ze strajkującymi. Do Trójmiasta przybyła komisja rządowa z Mieczysławem Jagielskim, a do Szczecina z Wacławem Barcikowskim na czele. Rezultatem przeprowadzonych rozmów było podpisanie 30 i 31 sierpnia (najpierw w Szczecinie, następnie w Gdańsku) porozumień społecznych, zawierających uznanie przez władze państwowe postulatów strajkowych, zwłaszcza powołania „niezależnych, samorządnych związków zawodowych”. Nieco później, 3 września podpisano podobne porozumienie w Jastrzębiu-Zdroju.

17 września 1980 r. w Gdańsku, na spotkaniu delegatów nowych komitetów związkowych utworzono NSZZ „Solidarność”. Związek przyjął wówczas strukturę regionalną, z jednoczesnym powołaniem Krajowej Komisji Porozumiewawczej (od września 1981 Komisja Krajowa) na czele z Lechem Wałęsą, reprezentującą całość ruchu związkowego. Niespełna trzy miesiące później (po ostrym sporze z władzami państwowymi w sprawie statutu NSZZ „Solidarność” z powodu arbitralnego wprowadzenia przez Sąd Wojewódzki w Warszawie artykułów dotyczących przewodniej roli partii i międzynarodowych sojuszy Polski) nowy związek zawodowy został ostatecznie zarejestrowany.

Słowo wstępne z wydawnictwa Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu: „Nowosądecka Solidarność” autorstwa L. Migrały i A. Szkaradka, 2010 r.

Poniżej zamieszczamy plansze graficzne przygotowane do wystawy prezentowanej w Miasteczku Galicyjskim / opracowanie treści historycznych, dobór fotografii: Piotr Mikołajczyk, opracowanie graficzne: Michał Załuski/

Ciemnoniebieska plansza z czerwonymi napisami Ku wolności, NSZZ Solidarność, Ruch obywatelski, obok biało - czerwona plansza, pod spodem czarne plakaty z białymi napisami.

Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Siła społeczna, po obu stronach plakaty z napisami. Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Równość, biało – czarne fotografie, na dole hasło Nie oddamy sierpnia Solidarność Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Demokracja, biało czarne zdjęcia i dokumenty. Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Dobrobyt, biało czarne zdjęcia i dokumenty. Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Nadzieje oraz realia, zdjęcia i pocztówki. Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Pluralizm, dokumenty i plakaty. Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Wiara, dokumenty i czarno – białe zdjęcia. Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Samorządność, czarno–białe zdjęcia. Ciemnoniebieska plansza z czerwonym napisem Solidarność pracowników Muzeum u góry dokumenty, biały transparent z hasłem NSZZ Solidarność, na dole napis czy mnie jeszcze pamiętasz?